Afstand
19
Score
7
Introductie
Trailrun: Tiengemeten
Afstand: 18.9 kilometer
Hoogteverschil: 19 hoogtemeters
Percentage onverhard: >99%
Provincie: Zuid-Holland
Score: 7.45
Navigeer naar het startpunt
Een prachtige trailrun over het eiland Tiengemeten. Het ene moment hoog op de dijk met uitzicht over het hele eiland, water en het vaste land en het andere moment omringd door de wildernis in de rietlanden vol watervogels. Je loopt door cultuurhistorisch landschap met historische boerderijen, moerasland en vogelrijke slikvlakten en het Haringvliet getijdenlandschap met riet en moeras. Ooit telde het tien gemet: een gemet was 0,4 hectare groot. Onder de rook van Rotterdam, in het vuile gat, ligt nu een wonderschoon 700 hectare natuurparadijs met eilandgevoel.
Heb je geen Strava, download dan hier het GPX bestand.
Hoogtepunten
Stap voor stap
1. De pont over het Vuile Gat
De pont naar Tiengemeten vaart vanaf Nieuwendijk in Zuid-Beijerland. De pont vaart één keer per uur en de overtocht duurt ongeveer 10 minuten. Je vaart over het Vuile Gat. Dit was vroeger, voor de afsluiting van het Haringvliet, een plek met sterke stromingen en het water was er vaak troebel en kolkend. Het was een lastig te bevaren stuk, met verraderlijke stromingen, zandbanken en diepe geulen. Naast de schipper vaart er iemand van Natuurmonumenten mee. De tien minuten kun je gebruiken als warming up voor je trailrun, om een vraag te stellen aan de boswachter of om al de eerste vogels de spotten in natuur langs de dijk. In de zomer vliegt er de ijsvogel en visdiefjes.

2. Mens met natuur
Wanneer je van de pont stapt zie je Hoeve Marguerita, vernoemd naar een dochter uit de familie Van Brienen, die in het begin van de 19e eeuw eigenaar was van Tiengemeten. Het is een grote en hoge schuur, naar West-Brabants model. De hoge schuur was nodig om de oogst te bergen en paarden en vee te stallen. Tussen 1650 en 1700 vond de eerste bedijkingen plaats, waarna de eerste boeren zich vestigden. in de 18e eeuw werden de polders aangelegd. In deze periode ontstonden boerderijen en kleine gemeenschappen van boeren en arbeiders. Tot in de 20e eeuw was het eiland agrarisch: akkerbouw—tarwe, vlas, aardappelen, bieten—en rietwinning met veel seizoenarbeid. De polders op Tiengemeten waren klein en versnipperd en de boeren op het eiland konden moeilijk mee met het landbouwbeleid naar intensivering en schaalvergroting. Met de watersnoodramp groeide het besef dat de landbouw op geïsoleerde, laaggelegen gebieden niet houdbaar was. in 2005 waren de meeste boeren vertrokken en woonden er nog maar tien mensen.

3. Op pad met een gids
Voordat je gaat rennen kun je nog even naar binnen voor wat geschiedenis van het eiland en informatie over het natuurproject. Ook hebben ze compacte gidsen over vlinders, vogels, planten en insecten. Dat past prima in je Trailrun rugzak en komt van pas in de rietlanden. Op mijn route zag ik: roerdomp, zeearend, kneu, lepelaar, steltkluut, groenling, bruine kiekendief, putter, huiszwaluw, boerenzwaluw, rietgors, cetti’s zanger, winterkonink, visdiefje, zwarte stern, grote zilverreiger, kleine zilverreiger, brandgans, wilde gans, knobbelzwaan, scholekster.
4. Gasterij de Gezusters
In de Gasterij informeert een man bij de bar of de medewerkers toevallig zijn opa hebben gekend. Hij zou op het eiland gewerkt hebben als smid. Vandaag lopen meer mensen rond met herinneringen aan familie die hier een rol speelde in het boerenleven. De Gasterij verzorgd lunchpakketten voor wandelaars en is de plek waar je na het hardlopen kunt neerstrijken voor een Tureluur bier (zoals de barvrouw aangeeft: "voor de luie vogelaar die het terras niet wil verlaten") of koffie met stuk appeltaart. Naast de Gasterij ligt de Oerr speeltuin, met 6 voetbalvelden de grootste en meest kriebelige, prikkelende en jeukende van Nederland. Je kinderen kunnen hier vlotten en hutten bouwen, over een touwbrug klimmen, balanceren op de wildernisbaan en roetsjen van de modderglijbaan roetsjen.

5. Vergezichten vanaf de dijk
Na de Gasterij sla je rechtsaf op het grindpad. Kies er dan voor om meteen de dijk op te gaan. Dan heb je het mooiste uitzicht. Na het vertrek van de meeste boeren op het eiland, en het afschieten van vele gekke plannen (kerncentrale en afvalstortplaats) werd er gekozen voor natuurontwikkeling. Direct links van de dijk zie je het resultaat: zoetwatergetijdennatuur, met ruimte voor het water in moerassen, kreken en slikvlakten. Om dit te maken werd in 2007 in de Mariapolder de dijk doorbroken. Daardoor kan het Haringvliet getij haar werk doen en is het eiland een dynamisch systeem met bufferwerking bij een hoge waterstand. Rechts kijk je uit over het Vuile Gat, de wal van de Hoekse Waard en heel in de verte zie je de torens van Rotterdam. Als je geluk hebt kom je direct de Poolse Konikpaarden tegen of Schotse hooglanders.

6. Rondje rietland
Je loopt naar het meest westelijke punt van het eiland: de rietheuvel. Eerst komt je langs de sluiswachterswoning uit 1854 en twee monumentale boerderijen: de Laurettehoeve (uit 1854) en de Nicolehoeve (uit 1911). Na een flauwe bocht naar links kun je rechts omlaag de Blanke Slikken in. Het is hier lastiger rennen vanwege de drassige ondergrond en oneffenheden. Je komt er diepe kreken tegen en bent in de zomer omringd door metershoge rietkragen. In het voorjaar hoor je de rietzanger. Loop je in de vroege ochtend voor 8.00? Dan zie en hoor je waarschijnlijk de blauwborst zingen in het riet. In augustus kleurt het geel van de guldenroede. Je beklimt in het westen de rietheuvel, hier werd het riet gesneden voor de dakbedekking van huizen en boerderijen. De appelboom geeft nog appeltjes, met dank aan een weggegooid klokhuis van één van de rietsnijders.

7. Kruispunt Wildernis en Aardappelloods
Terug op het pad na het rondje Rietheuvel kun je ervoor kiezen om rechts het doodlopende pad te volgen naar de Wildernis. Afhankelijk van het seizoen kun je hier de route verlengen met 3 tot 9 kilometer. Sla je linksaf dan loop je terug, voorbij de passantenhaven en in plaats van links de dijk op, ga je naar rechts richting de aardappelloods. In dit gebied heb je kans dat je de zeearend of visarend ziet vliegen. Afhankelijk van de weersomstandigheden is de ondergrond droog of drassig. Tal van vogels vinden hier een plek om te broeden en voedsel te vinden. Wij zagen steltkluut, kleine zilverreiger, zwarte stern, kneu, cetti's zanger en bruine kiekendief.

8. Het Kleine Park
Op de oostelijke punt van het eiland ligt een herberg in de oude Suzannahoeve. Rondom de herberg liggen safaritenten en domes. Meer dan negen maanden van het jaar kun je hier overnachten. Je kunt dus in de lente, zomer, herfst en winter een trailrun doen en hier overnachten. 'S avonds schuif je aan bij het familiediner. Stopt je trailrun hier? Dan kun je de volgende dag nog een mooie trailrun doen van 9.5km met start en einde in dit park.

9. Karantijn
Loop je door na het TinyPark? Dan loop je over de dijk en is het de moeite waard om na enkele honderden meters even de dijk af te dalen richting de Karentijn, een folly in het landschap. Op deze plek stond een quarantainehospitaal. Bij ziekte op schepen die de Rotterdamse gaven in wilden moesten zeelieden hier verplicht veertig dagen in quaranta(ine) (= 40).

10. Helemaal het einde
Na de Karentijn en langs de Idahoeve kom je over de dijk aan bij de pont. Ben je voor 17.00 binnen dan kun je nog een drankje nemen op het terras van de Gasterij de Gezusters. Hopelijk heb je een mooie trailrun gerend en genoten van het onmetelijk mooie Tiengemeten.
Praktische informatie
Uitdaging
-
Verleng je route door een stuk wildernis mee te nemen, sla na het Rietland rechtsaf en loop de doodlopende weg in tot de versperring van de visarend. Keer dan om.
-
Ga zwemmen in het Haringvliet bij Tinyparks. Let op de sterke stroming!
Hoe kom je er?
-
De pont van Natuurmonumenten uit Nieuwendijk, 10 minuten varen en tickets koop je bij Natuurmonumenten. Parkeren kan op het terrein aan het water bij Nieuwendijk.
-
Je eigen boot, leg aan in de passantenhaven van Tiengemeten (tussen 8.00 en 19.00 - geen overnachting mogelijk)